Złota przyprawa. Właściwości i zastosowanie kurkumy

Złoty kolor kurkumy to nie przypadek. Przyprawa o pięknej, złocistej barwie to prawdziwy skarb, który wprowadza nas do świata orientalnych smaków i zapachów, a przy tym ma bezcenne właściwości. Otwieramy skarbnicę!

Kurkuma, szafran indyjski, ostryż barwierski – różne nazwy dla jednej przyprawowej rośliny. Szafran indyjski najlepiej czuje się w klimacie tropikalnym, na dziko rośnie w Indiach. Najcenniejszym surowcem byliny jest kłącze. W tradycyjnej chińskiej i indyjskiej kulturze kurkuma była rośliną leczniczą. Do Europy trafiła w XIII wieku, jako alternatywa dla bardzo drogiego szafranu.

Kurkuma to aromatyczna przyprawa, a także naturalny barwnik – oznaczony symbolem E100. Znajdziemy ją między innymi w wypiekach, nabiale, sosów, musztard, napojów czy konserw. Za walory zdrowotne i estetyczny kurkumy odpowiada przede wszystkim kurkumina, czyli jeden ze związków polifenolowych.

Kurkuma dla zdrowia

Kurkumina w kurkumie wykazuje właściwości przeciwbakteryjne, przeciwzapalne, przeciwwirusowe, a nawet przeciwnowotworowe. Dzięki takiemu działaniu kurkumina może być naturalnym elementem profilaktyki chorób, które wywołuje stres oksydacyjny – jak na przykład zawał serca czy choroby Parkinsona i Alzheimera. Badania wykazują, że kurkumina hamuje rozwój komórek nowotworowych. Stosowanie kurkuminy może korzystnie działać na poziom cholesterolu oraz działa przeciwmiażdżycowo.

Kurkuma, a konkretniej kurkumina, wpływa ochronnie na układ pokarmowy. Kurkuma stymuluje produkcję enzymów trawiennych, dzięki czemu wspiera pracę układu trawiennego. Działa żołciopędnie i chroni wątrobę. Kurkumina to także skuteczny środek w walce z drobnoustrojami, które atakują układ pokarmowy – ma potencjał na przykład w terapii w przypadku zakażenia bakteriami gatunku Helicobacter pylori.

Kurkuma ma właściwości przeciwzapalne, dlatego może mieć zastosowanie w terapii dolegliwości o charakterze zapalnym. Warto stosować ją przy problemach ze stawami i bólem.

Czy kurkuma jest dobra na odchudzanie?

Kurkuma to naturalne wsparcie podczas odchudzania – nie jest to magiczny środek, dzięki któremu zaczniemy błyskawicznie tracić kilogramy, jednak regularne stosowanie będzie wspomagać utratę zbędnej tkanki tłuszczowej. Jak kurkuma pomaga schudnąć? Jej aktywne składniki wspierają trawienie białek i tłuszczów oraz pobudzają metabolizm. Warto też wspomnieć, że kurkumina może być pomocna w regulacji metabolizmu lipidów oraz stabilizacji poziomu cukru – taką właściwość docenią osoby chorujące na cukrzycę typu 2.

Kurkuma – dla pięknej cery

Kosmetyczne właściwości kurkumy od dawna wykorzystują Azjatki, które słyną z pięknej cery. Kosmetyki z kurkumą, na przykład kremy lub maseczki, świetnie działają dla urody – poprawiają koloryt skóry i łagodzą podrażnienia. Kurkuma działa odżywczo, wygładzająco, antyseptyczne i przeciwzapalne, dlatego można wykorzystać ją w pielęgnacji cery trądzikowej, a także przy innych problemach skórnych, takich jak wypryski, łuszczyca i egzema.

Kurkuma w sezonie przeziębień i obniżonej odporności. Przepis na „złote mleko”

Ze względu na swoje bogate właściwości, kurkuma jest naturalnym wsparciem organizmu w okresie jesienno-zimowym, gdy rośnie ryzyko przeziębień. Kurkuma wspiera odporność, a w przypadku choroby pomaga łagodzić jej objawy.

Ciekawym „wynalazkiem” jest złote mleko – pomocne przy przeziębieniu i bólu gardła. Przepis na złote mleko jest bardzo prosty:

• szklanka mleka lub napoju roślinnego,

• łyżeczka kurkumy,

• szczypta czarnego pieprzu,

• kilka plasterków imbiru,

• miód,

• ewentualnie: olej kokosowy, szczypta chili, cynamon.

Jak zrobić złote mleko? Wystarczy wymieszać składniki i podgrzać. Garnuszek z miksturą ściągamy z palnika zanim napój zacznie wrzeć. Złote mleko pijemy na ciepło!

Szczypta orientu – kurkuma w kuchni

Złota przyprawa jest jednym z podstawowych składników tradycyjnej indyjskiej mieszanki do curry. To kompozycja orientalnych przypraw, wśród których, oprócz kurkumy, możemy znaleźć między innymi imbir, pieprz, kmin, gorczyca lub chili. Klasyczne curry to kurczak i ryż w sosie pomidorowym, z dodatkiem mleczka kokosowego i orientalnych przypraw – aromatyczne danie jest proste do przygotowania i efektowne.

Kurkumę możemy stosować na co dzień – dodawać do ryżu, zup, jajecznicy, drobiu czy owoców morza. Złota przyprawa wzbogaci ich smak i kolor. Kurkuma jest tez dobrym dodatkiem do herbaty i innych napojów oraz ciast – odrobina przyprawy nada im piękną, złocistą barwę, ale nie zmieni zbyt mocno ich smaku.

Kurkuma – to niewielki wydatek, a korzyści są ogromne! Jeśli chcesz w pełni wykorzystać jej właściwości pamiętaj, że kurkumina sama w sobie bardzo słabo się przyswaja. Efekt wchłaniania wzmacnia ekstrakt z pieprzu – dlatego w suplementach diety kurkuma często występuje w duecie z piperyną. Suplementy to jedna z form aplikacji kurkuminy, którą warto wziąć pod uwagę. Poza tym kurkuma pojawia się w sokach, syropach, herbatach i przetworach.

Źródła:

• Sylwia Przybylska, Kurkumina – prozdrowotny barwnik kurkumy, 2015,

• Joanna M. Wierońska, Kurkuma – roślinne panaceum, 2017,

• Joanna Kuźmińska, Agnieszka Sobczak, Marcin Wierzchowski, Tomasz Gośliński, Anna Jelińska, Historia i chemia kurkuminy, 2021,

• Jagoda Kępińska-Pacelik, Wioletta Biel, Ostryż barwierski (Curcuma longa L.) – źródło kurkuminy, wykorzystanie w przemyśle spożywczym i medycynie, 2021,

• Monika Wasilonek, Kurkuma – wartości odżywcze, właściwości i zastosowanie, 2021,

• Aleksandra, Grzesiak, Kurkuma. Właściwości zdrowotne roślinnego złota, 2022.