Taki teriyaki

Słowo teriyaki kojarzy się z kuchnią azjatycką – to słuszny kierunek. Kurczak, wołowina, warzywa teriyaki, a do tego wszystkiego sos teriyaki – każdy coś słyszał i próbował, ale niewiele osób zdaje sobie sprawę, że istotą teriyaki jest… blask.

Słowo teriyaki pochodzi od teru, które znaczy tyle co… świecić, błyszczeć. Ale od początku! Teriyaki to japońska technika kulinarna, która jest częścią yakimono, czyli smazonych lub grillowanych na patelni potraw (to jedna z kategorii w japońskiej kuchni, rozróżnianych według sposobów przyrządzania). Podczas przyrządzania dań metodą teriyaki składniki są pieczone lub grillowane w marynacie o nazwie tare, zwanej także po prostu teriyaki. Sos zawiera dużą ilość cukru (lub miód), dlatego pięknie błyszczy – stąd pochodzi nazwa. Poza cukrem w marynacie znajdziemy sos sojowy oraz przyprawę mirin.

Tutaj znajdziesz prosty sposób na gotowanie w stylu teriyaki!

Co ciekawe, sami Japończycy najbardziej lubią przygotowane w ten sposób ryby, podczas gdy w krajach zachodnich bardziej popularne są mięsa przyrządzone techniką teriyaki. Inspirowane metodą teriyaki potrawy to na przykład shogun burger z Honkkongu, japoński teriyaki whopper oraz teri-burger z Hawajów.

Teriyaki od podstaw

Sos teriyaki ma wyjątkowy smak i gęstą konsystencję. Główny składnik marynaty, czyli sos sojowy, odpowiada za ciemną barwę, słony smak oraz tak zwane umami. Umami daje wyjątkowe wrażenia smakowe, określany jest czasem jako piąty smak, który trudno jednak zdefiniować – łączy w sobie słodycz, słoność, gorzkość i kwasowość, a jednocześnie tworzy zupełnie nową jakość. Cukier lub miód uzupełniają odczucia smakowe o przyjemną słodycz oraz odpowiadają za walory estetyczne – dzięki nim pieczone lub grillowane potrawy tak pięknie błyszczą. Całości dopełnia przyprawa mirin, czyli wino o wysokiej zawartości cukru i niskiej alkoholu. Tak powstaje klasyczna marynata teriyaki.

W kuchniach świata powstają wariacje na temat sosu teriyaki. Na Hawajach do marynaty dodaje się sok z ananasa, który nadaje kompozycji tropikalny charakter, z kolei w Stanach Zjednoczonych w sosie można czasem znaleźć sezam i czosnek, a mirin w tym wydaniu zastępuje słodkie wino winogronowe.

Przepis na marynatę teriyaki nie jest skomplikowany, jednak jeden z jego bazowych składników, mirin, nie jest produktem, który znajdziemy w każdym sklepie. Na sklepowych półkach bez problemu znajdziemy jednak gotowe sosy i dodatki nawiązujące do japońskiego teriyaki.

Teriyaki – z czym to zjeść

Marynata teriyaki świetnie komponuje się z mięsami – kurczak i wołowina teriyaki to znane na całym świecie dania, które obowiązkowo muszą znaleźć się w menu restauracji serwującej jedzenie w azjatyckim stylu. Mięso teriyaki zwykle podaje się w towarzystwie warzyw i ryżu albo makaronu ryżowego. Dla podkreślenia orientalnego smaku całość możemy posypać uprażonym na patelni sezamem i świeżym szczypiorkiem.

Jak już zostało wspomniane, Japończycy sos teriyaki dodają przede wszystkim do ryb – mięso nie jest bardzo popularne w japońskiej kuchni. Marynata teriyaki to dobry pomysł, aby przekonać się do ryb, ponieważ podane w ten sposób są wyjątkowo apetyczne. Świetnie z teriyaki łączą się łosoś, tuńczyk lub makrela.

Propozycją dla osób na diecie roślinnej jest tofu teriyaki – marynata doda sojowej kostce wyrazistego stylu, a w połączeniu z porcją warzyw i ryżem lub azjatyckim makaronem powstanie proste, ale smaczne i efektowne wege-danie!

Teriyaki większość swoich kalorii bierze z węglowodanów, jest też bogate w sól, dlatego postaw na dużą ilość warzyw w posiłki i wybierz dobrej jakości źródło białka. Jeśli chcesz, żeby posiłek był bardziej wartościowy, biały ryż lub makaron zamień na produkty pełnoziarniste. Tak niewiele trzeba, by w domowej kuchni wyczarować orientalną ucztę!

Źródła:

• Iwona Kordzińska-Nawrocka, Japońska kultura kulinarna, 2008,
• Jill Corleone, Nutritional Facts of Teriyaki Sauce, 2011,
• Agata Pavlinec, Sos teriyaki – właściwości, skład i zastosowanie sosu teriyaki, 2019,
• Tomek Zielke, Co to jest umami?, 2019,
• Tastealtlas.com, Yakimono.